Op wijnetiketten komen twee vermeldingen steeds vaker voor: de biologische certificering en de aanduiding ‘zonder stoffen van dierlijke oorsprong’. Ze lijken op elkaar en worden makkelijk verward, maar ze gaan over iets heel anders. De ene betreft de wijngaard, de andere de kelder.
Hier leest u wat elk van beide garandeert, wat niet, en hoe u een fles leest zonder u alleen door logo's te laten leiden.
Biologische certificering: wat er in de wijngaard gebeurt
Een biologisch gecertificeerde wijn voldoet aan een Europese verordening die zowel de druiventeelt als de vinificatie regelt.
In de wijngaard zijn synthetische herbiciden, synthetische kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen verboden. Grondbewerking vervangt chemische onkruidbestrijding; de strijd tegen valse en echte meeldauw berust vooral op koper en zwavel, waarvan de doses zelf ook beperkt zijn. Druivenrassen uit ggo's zijn niet toegestaan.
In de kelder regelt de Europese wetgeving sinds 2012 ook de vinificatie: de lijst van toegestane oenologische middelen is beperkt, bepaalde fysieke behandelingen zijn verboden en de maximale sulfietgehaltes liggen lager dan bij een conventionele wijn.
De controle gebeurt door een onafhankelijke certificeringsinstantie, erkend door de overheid, die jaarlijks audits uitvoert. Een omschakeling duurt drie jaar: een perceel mag de vermelding pas dragen nadat het drie volledige seizoenen volgens de regels is bewerkt.
Wat de biologische certificering daarentegen niet zegt: niets over de smaak van de wijn, over de manier van klaren of over de CO2-voetafdruk.
‘Zonder stoffen van dierlijke oorsprong’: wat er in de kelder gebeurt
Deze vermelding beantwoordt een vraag die weinig consumenten zich stellen: waarmee is de wijn geklaard?
Klaren, een onzichtbare stap
Na de gisting bevat een wijn zwevende deeltjes: dode gisten, resten vruchtvlees, eiwitten, overtollige tannines. Klaren betekent een middel toevoegen dat die deeltjes laat samenklonteren en naar de bodem van de kuip doet zakken, waar ze door overhevelen of filtreren worden verwijderd.
Het belangrijke punt: het klaringsmiddel blijft niet in de wijn. Het wordt met het depot verwijderd. Maar het is wel met de wijn in contact geweest.
Traditionele middelen zijn vaak van dierlijke oorsprong
De klaringsmiddelen die van oudsher in de wijnbouw worden gebruikt, komen uit het dierenrijk:
- eiwit (albumine), gebruikt bij rode bewaarwijnen om de tannines te verfijnen;
- caseïne en melkeiwitten, bij witte wijnen;
- gelatine, gemaakt van dierlijk collageen;
- vislijm (isinglass), om witte wijnen te klaren zonder ze zwaarder te maken.
De alternatieven
Een wijn kan ook anders worden geklaard, zonder deze producten:
- met plantaardige eiwitten: erwt, aardappel, tarwe;
- met minerale middelen: bentoniet, een klei die onstabiele eiwitten bindt;
- door natuurlijke bezinking, door gewoon tijd en zwaartekracht het werk te laten doen, eventueel gevolgd door een lichte filtratie;
- of door helemaal niet te klaren, wat soms licht troebele wijnen geeft, zonder nadelig effect op de smaak.
Het is die afwezigheid van middelen van dierlijke oorsprong die de vermelding ‘zonder stoffen van dierlijke oorsprong’ weergeeft.
Biologisch en zonder stoffen van dierlijke oorsprong: twee onafhankelijke vermeldingen
Een wijn kan biologisch gecertificeerd zijn en met eiwit geklaard. Een conventionele wijn kan uitsluitend met bentoniet geklaard zijn. De twee vermeldingen overlappen niet: ze beantwoorden twee verschillende vragen, in twee verschillende fasen van de wijnbereiding.
| Biologische certificering | Zonder stoffen van dierlijke oorsprong | |
|---|---|---|
| Betreffende fase | Wijngaard en vinificatie | Klaring |
| Wat er geregeld wordt | Teeltmiddelen, oenologische middelen, sulfietgrenzen | Soort klaringsmiddelen |
| Controle | Onafhankelijke certificeringsinstantie, jaarlijkse audit | Eigen verklaring of particulier label, afhankelijk van het geval |
| Wat het niet garandeert | Dat er niet met dierlijke middelen is geklaard | Hoe de druiven zijn geteeld |
En de sulfieten?
Zwaveldioxide is een antioxidant en antisepticum dat al eeuwen bij de wijnbereiding wordt gebruikt. Een deel ontstaat van nature tijdens de gisting; de rest wordt toegevoegd om de wijn te beschermen tegen oxidatie en microbiologische ontsporingen.
De Europese wetgeving legt maximumgehaltes op, die voor biologische wijnen lager liggen dan voor conventionele. De vermelding ‘bevat sulfieten’ is verplicht zodra het gehalte boven 10 mg/l ligt, en dat geldt voor bijna alle flessen, ook biologische. Daarom staat ze bijna overal.
Een vaak verkeerd begrepen punt: ‘zonder toegevoegde sulfieten’ betekent niet ‘zonder sulfieten’. Een wijn zonder toegevoegde zwavel bevat altijd nog de sulfieten uit zijn eigen gisting.
Waar de cuvées van Borie de Maurel staan
Alle cuvées van het domein zijn sinds 2010 biologisch gecertificeerd door Bureau Veritas (FR-BIO-10), van de rode tot de witte wijnen en de rosé. De certificering staat op elke productpagina.
Een etiket lezen in vijf seconden
- Het Europese bioblad (sterren in de vorm van een blad) staat voor de Europese biologische certificering. Het wordt vergezeld van de code van de certificeringsinstantie (FR-BIO-10 voor de wijnen van het domein).
- ‘Bevat sulfieten’ is verplicht boven 10 mg/l en staat op bijna alle flessen.
- Een vermelding over de klaring is niet verplicht: dat ze ontbreekt, zegt op zich niets. U moet er actief naar zoeken, op het etiket of op de productpagina van de verkoper.
- De appellatie zegt iets over de herkomst en de productieregels, niet over de manier van telen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een biologische wijn en een wijn zonder stoffen van dierlijke oorsprong?
De biologische certificering regelt de druiventeelt en de vinificatie. De vermelding ‘zonder stoffen van dierlijke oorsprong’ gaat alleen over de middelen waarmee de wijn wordt geklaard. Beide staan los van elkaar.
Bevat wijn dierlijke producten?
Hij kan er tijdens het klaren mee in contact zijn geweest: eiwit, caseïne, gelatine of vislijm. Deze middelen worden met het depot verwijderd, maar ze zijn wel met de wijn in contact geweest.
Bevat biologische wijn sulfieten?
Ja, in bijna alle gevallen. De biologische regels verlagen de toegestane maximumgehaltes maar verbieden sulfieten niet, en de gisting maakt ze van nature aan.
Hoe weet ik of een wijn met een dierlijk product is geklaard?
Die informatie is op het etiket niet verplicht. Raadpleeg de productpagina van de verkoper of vraag het aan de producent.
Zijn de wijnen van Borie de Maurel biologisch?
Ja. Alle cuvées van het domein zijn sinds 2010 biologisch gecertificeerd door Bureau Veritas (FR-BIO-10).
Ontdek ook
Om een fles te kiezen voor de gelegenheid, lees Welke wijn kiezen?. Om het terroir te begrijpen: onze gids over de appellatie Minervois. Bekijk alle wijnen van het domein.